W pierwszym wpisie na blogu chciałbym poruszyć problem firmy spółki komandytowo – akcyjnej. Regulacja w zakresie firmy tej spółki jest najbardziej złożona spośród regulacji dotyczących wszystkich spółek prawa handlowego. Regulacja ta znajduje się w art. 127 Kodeksu spółek handlowych.
Oprócz typowych elementów dotyczących możliwości użycia określenia spółka komandytowo – akcyjna oraz możliwości wykorzystania skrótu znajdują się tam zasady umieszczania w firmie określeń wskazujących na osoby komplementariuszy oraz akcjonariuszy.
Jak wskazuje się w doktrynie prawa spółek, na tym tle powstało sporo problemów prawnych oraz praktycznych. W związku z powyższym postanowiłem wybrać kilka interesujących tez dotyczących tego problemu, mam nadzieję, że zwrócą one uwagę na istotne problemy dotyczące przedmiotowego zagadnienia.
Modrzejewska Małgorzata – Użycie nazwiska osoby fizycznej w firmie przedsiębiorcy posiadającego osobowość prawną. Teza nr 2 (PPH.2008.5.4)
Na tle art. 435 § 3 k.c. interesującą kwestią interpretacyjną jest dopuszczenie możliwości umieszczenia nazwiska osoby fizycznej w firmie handlowych spółek osobowych, także poza regułą zawartą w odpowiednich przepisach kodeksu spółek handlowych (art. 24 § 1 k.s.h., art. 90 § 1 k.s.h., art. 104 § 1, 3, 4 k.s.h., art. 127 § 1, 3, 4 k.s.h.), a na zasadach zawartych w kodeksie cywilnym. Innymi słowy, problem sprowadza się do pytania, czy można oprócz umieszczenia nazwisk osób fizycznych (firm), które są wspólnikami (wspólnikami jawnymi, partnerami, komplementariuszami) w tych spółkach, jeszcze dodatkowo wprowadzić nazwisko osoby fizycznej, które nie mieści się w regule ustawowej kodeksu spółek handlowych dotyczącej obierania firm tych spółek. Wydaje się, że na tak postawione pytanie należy odpowiedzieć przecząco.
Witosz Aleksander – Niewłaściwa firma w spółkach komandytowej i komandytowo-akcyjnej. Teza nr 1 (Radca Prawny.2006.6.66)
Komandytariusze i akcjonariusze włączeni w brzmienie firmy nie zyskują pełnego statusu komplementariusza, a jedynie są traktowani jak komplementariusz w zakresie ponoszenia odpowiedzialności. Jest to wyjątkowo ostra sankcja. Wspólnik, nie zyskując nic (żadnych praw komplementariusza, w szczególności w zakresie reprezentacji i prowadzenia spraw spółki), zostaje w pełni obciążony odpowiedzialnością za zobowiązania spółki, na podejmowanie których nie ma – co do zasady – bezpośredniego wpływu.
Witosz Aleksander – Niewłaściwa firma w spółkach komandytowej i komandytowo-akcyjnej. Teza nr 3 (Radca Prawny.2006.6.66)
Gdyby ustawodawca posłużył się w art. 104 § 1 i 127 § 1 k.s.h. pojęciem „wspólników ponoszących odpowiedzialność za długi spółki bez ograniczeń” można by rozważać szeroką interpretację tego określenia, jako obejmującego tak komplementariuszy, jak i komandytariuszy i akcjonariuszy, którzy – godząc na umieszczenie swojego nazwiska w firmie – przyjęli na siebie rozszerzoną odpowiedzialność za długi. Jednakże k.s.h. określa krąg wspólników, których nazwiska (nazwy) mogą być zamieszczone w firmie spółki tytułem „komplementariusze”, który jest pojęciem normatywnym (art. 102 i 125 k.s.h.). Mając na uwadze, iż inwestorzy pasywni nie stają się na mocy art. 104 § 4 i 127 § 4 k.s.h., komplementariuszami, a jedynie są traktowani na identycznych zasadach w zakresie ponoszenia odpowiedzialności za długi spółki, wykładnia językowa nie może budzić wątpliwości. Tym samym – mając na uwadze całą dotychczas przedstawioną argumentację – uznać należy normy wyrażone w art. 104 § 1 i 127 § 1 k.s.h. za bezwzględnie obowiązujące. W tym świetle zawarcie umowy spółki ze wskazaniem niewłaściwej firmy, bądź podjęcie uchwały zmieniającej jej brzmienie w sposób sprzeczny z powołanymi przepisami będą czynnościami prawnymi nieważnymi z mocy art. 58 § 1 k.c. w związku z art. 2 k.s.h. jako sprzeczne z ustawą, a przynajmniej będą nieważne w części odnoszącej się do firmy (art. 58 § 3 k.c.).
Zaporowski Piotr – Firma spółki komandytowej i komandytowo-akcyjnej w świetle kodeksu spółek handlowych i kodeksu cywilnego, cz. II. Teza nr 2 (Pr.Spółek.2007.9.41)
Umieszczanie w firmach […] spółek [komandytowych i komandytowo-akcyjnych], na podstawie art. 435 § 3 k.c., nazwisk cudzych, niewspólników nie jest dopuszczalne, poza sytuacjami, gdy z kontekstu, np. z poprzedzenia takiego nazwiska określeniem „imienia” jasno, w sposób niebudzący jakichkolwiek wątpliwości wynika, iż nazwisko to nie jest nazwiskiem komplementariusza ani innego wspólnika owych spółek. Podobnie oceniam kwestię dopuszczalności zachowania w firmach spółek komandytowej i komandytowo-akcyjnej nazwisk wspólników, które znajdowały się w firmach dawnych, przekształcanych spółek (art. 437 zd. 3 k.c. w zw. ze zd. 2 tego artykułu), uznając to za możliwe tylko wówczas, gdy zachowane nazwisko jest w nowej, przekształconej spółce komandytowej albo komandytowo-akcyjnej nazwiskiem jej komplementariusza.