O radzie nadzorczej w spółce komandytowo akcyjnej pisałem już w poprzednim wpisie. Dzisiaj chciałbym poszerzyć ten wątek. Rada nadzorcza jest organem – w pewnym uproszczeniu zespołem osób, którym na podstawie ustawy (oraz ewentualnie statutu spółki) przyznane zostały pewne kompetencje. Istnienie organów jest charakterystyczne dla spółek kapitałowych, ale w przypadku spółki komandytowo akcyjnej istnieje możliwość funkcjonowania dwóch organów: walnego zgromadzenia (obowiązkowe) oraz rady nadzorczej (fakultatywne dopóki liczba akcjonariuszy nie przekracza 25 osób).
W związku z powyższym w dniu dzisiejszym prezentuję kilka interesujących tez będących rezultatem przeprowadzonej przeze mnie kwerendy stanu doktryny prawa spółek w zakresie rady nadzorczej funkcjonującej w spółce komandytowo akcyjnej.
Kidyba Andrzej – Nadzór w spółce komandytowo-akcyjnej (ze szczególnym uwzględnieniem sytuacji, gdy nie powołano rady nadzorczej). Teza nr 1 (Rejent.2003.6.88)
Skoro nie został wyłączony art. 382 § 2 k.s.h. wprowadzający zakaz „mieszania się” w zarządzanie, to obowiązuje on również w spółce komandytowo-akcyjnej. Wprowadzenie możliwości wpływania na dokonywanie czynności prawnych musi wynikać wyraźnie ze statutu spółki. Nie ma więc przeszkód, aby przewidzieć wymóg uzyskania zgody na czynności określonego rodzaju, o określonej wartości itp. Przyjąć wówczas należy stosowanie per analogiam art. 17 § 3 k.s.h., który dotyczyć może także rady nadzorczej w spółce akcyjnej. Jeżeli wymóg taki zostanie wprowadzony, a komplementariusze dokonają czynności wbrew stanowisku rady nadzorczej bądź bez jej zgody, to czynność prawna będzie ważna, a powstać mogą jedynie roszczenia odszkodowawcze w stosunku do działających.
Lewandowski Robert – Spory w spółce komandytowo-akcyjnej. Teza nr 1 (PiP.2006.4.76)
W sporach z komplementariuszami wszyscy akcjonariusze nie mają legitymacji biernej. Sama spółka komandytowo-akcyjna reprezentowana przez organ rady nadzorczej występuje w procesie na rzecz akcjonariuszy. Skoro ani przepisy autonomiczne o spółce komandytowo-akcyjnej, ani przepisy o spółce jawnej (art. 126 § 1 pkt 1 k.s.h.) nie regulują kwestii legitymacji czynnej komplementariuszy, to będą tutaj miały zastosowanie ogólne zasady prawa procesowego. Każdy z komplementariuszy jako osoba fizyczna ma legitymację czynną do wniesienia powództwa na podstawie art. 64-65 k.p.c. we własnym imieniu. Ponieważ w omawianym sporze będzie chodziło o powództwo najczęściej kilku komplementariuszy, będzie miał tutaj zastosowanie art. 72 § 1 pkt 1 k.p.c. o współuczestnictwie materialnym, ponieważ chodzi o wspólne prawo komplementariuszy do prowadzenia spraw spółki.
We wstępnej części niniejszego wpisu pisałem o tym, że organy spółki to pewne zespoły osób, którym przyznane zostały określone kompetencje. Dla osób poszukujących większej ilości informacji dotyczących tego czym są organy spółki z o.o. mogę polecić ten wpis na innym blogu dotyczącym prawa spółek, a zasadniczo spółki z o.o.: http://spolkazoo.info/czym-sa-organy-spolki-z-ograniczona-odpowiedzialnoscia/ . W przystępny sposób wyjaśniono tam czym są organy spółki. Chociaż artykuł ten odnosi się do spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, może on znaleźć zastosowanie także do spółki omawianej przeze mnie na niniejszym blogu.
Lewandowski Robert – Charakter prawny i kompetencje rady nadzorczej w spółce komandytowo-akcyjnej. Teza nr 2 (Pr.Spółek.2005.3.41)
Prawa i obowiązki rady nadzorczej [w spółce komandytowo-akcyjnej] powinny być definiowane w oparciu o prawa i obowiązki innych organów spółki. Odmienna funkcja walnego zgromadzenia w kierowaniu przedsiębiorstwem, w szczególności brak potrzeby uczestnictwa rady nadzorczej w prowadzeniu spraw spółki, pozwala na wstępne stwierdzenie, że rada nadzorcza w spółce komandytowo-akcyjnej nie ma uprawnienia do wywierania wpływu na decyzje w ramach kierowania przedsiębiorstwem. Można więc uznać, że rada nadzorcza jest ograniczona jedynie do nadzoru nad działalnością spółki (art. 143 § 1 k.s.h.), natomiast kwestia prowadzenia spraw spółki i polityki przedsiębiorstwa rozstrzygana jest pomiędzy komplementariuszami i akcjonariuszami.
Tajer Marzena – Rada nadzorcza w spółce komandytowo-akcyjnej. Teza nr 4 (Pr.Spółek.2009.7-8.23)
Stosowanie regulacji normujących kompetencje rady nadzorczej spółki akcyjnej do spółki komandytowo-akcyjnej powinno uwzględniać jej osobowy charakter i wprowadzać niezbędne modyfikacje w stosunku do tych elementów, które należą do konstrukcji spółki osobowej. Przepisy obowiązujące w odniesieniu do spółki akcyjnej muszą zatem zostać w tym zakresie odpowiednio „dopasowane” do komandytowej natury spółki komandytowo-akcyjnej. Osobowy charakter spółki, a także sposób stosowania tych przepisów i wynikająca stąd konieczność korekt, powodują zasadniczą różnicę w pozycji prawnej rady nadzorczej w spółce komandytowo-akcyjnej w porównaniu ze statusem tego organu w spółce kapitałowej.
Tajer Marzena – Rada nadzorcza w spółce komandytowo-akcyjnej. Teza nr 6 (Pr.Spółek.2009.7-8.23)
Zasadnicza różnica w zarządzaniu […] spółkami [komandytowo-akcyjnymi i akcyjnymi] polega na tym, że prowadzenie spraw spółki akcyjnej należy do jej właściwego organu, podczas gdy spółką komandytowo-akcyjną kierują osobiście odpowiedzialni wspólnicy. Dlatego też art. 143 § 2 k.s.h. wyłącza stosowanie w przypadku spółki komandytowo-akcyjnej art. 383 k.s.h., dotyczącego zawieszania członków zarządu w ich czynnościach przez radę nadzorczą. Jednocześnie art. 143 § 2 k.s.h. w zd. 2 zezwala na delegowanie członków rady do czasowego wykonywania czynności komplementariuszy, modyfikując w ten sposób kompetencje rady nadzorczej w spółce komandytowo-akcyjnej i dostosowując je do osobowego charakteru tej spółki. Trudno jednak uznać wspomnianą regulację za instrument umożliwiający radzie wywieranie wpływu na prowadzenie spraw spółki.